Plastik bardakta su ısıtılır mı?

Boş bir plastik bardağı alevin üstüne tuttuğunda hemen erir. Aynı bardağa su doldurduğunda ise bardak erimeden suyu ısıtabilirsin. Sebep nedir?

1. Su ısıyı hızla çeker

Suyun özısısı yüksektir: yaklaşık 4180 J/(kg·°C). Yani sıcaklığını yükseltmek için çok ısı gerekir. Aleve temas eden bardak yüzeyi, ısıyı hemen suya iletir. Bardağın duvarı su ile temas ettiği sürece sıcaklığı sudan çok yükselmez.

2. Su kaynayınca sıcaklık sabitlenir

Atmosfer basıncında su yaklaşık 100 °C’de kaynar ve kaynarken sıcaklığı sabit kalır; verilen ısı sıcaklık artışına değil, hâl değişimine (buharlaşmaya) harcanır. Plastik bardağın yumuşama ya da erime sıcaklığı bundan yüksek olduğu için, duvar suyla temas ettiği sürece zarar görmez.

3. Boş bardakta ne oluyor?

Isıyı alıp götürecek bir şey olmadığından plastiğin sıcaklığı hızla yükselir ve eriyik noktasını geçer.

Dikkat

Su bittiğinde ya da alevin değdiği yer suyun üstünde kaldığında bardak yine erir. Bu deneyi güvenlik önlemleri alınmadan evde yapma.

Burada sınav konusu olarak üç kavram var: özısı, ısı iletimi ve hâl değişimi.